Dez lecturas galegas para un verán fresquiño, por Tensi Gesteira

Asasinato na casa rosa, de Arantza Portabales | Galaxia

Despois de tres títulos da serie de Abad e Barroso, a autora santiaguesa quería cambiar un pouco de aires e neste caso trasládanos ao espazo de Loeiro, un trasunto da praia marinense de Loira, onde atopamos unha casa de cor rosa na que vive Ulises Villamor, o dono dun dos grandes imperios da sanidade privada galega, Esisgal, e máis a súa familia. Un día contacta con Iria Santaclara, unha policía que se atopa de baixa debido a un accidente que mantén ao seu marido sen fala despois dun ictus. O magnate tena collida polos cornos e quere que ela se encargue de investigar quen matou hai catro anos á súa muller Rosa Piñeiro, un acontecemento que tivo lugar na pandemia e que, polo tanto, só puido ser perpetrado polos que se atopaban na vivenda: fillos, fillos políticos ou persoal do servizo. A cambio, el axudaralle co seu marido ofrecéndolle un tratamento innovador fóra do país.

Estamos diante dun misterio de cuarto pechado, que se tece arredor dos segredos que agochan as persoas que están no lugar dun asasinato. Como recoñece a autora, escribiu este libro nun momento complexo da súa vida e por iso se goreceu na literatura. De feito, iso nótase nas descricións da dor e de como a vida pode cambiar dun momento a outro, o que fan que o libro teña un certo ton filosófico por momentos pero que, lonxe do que poidamos pensar, non lle restan ese ritmo trepidante.

Onde nacen as bestas, de Pedro Feijoo | Xerais

Estamos ante unha indagación sobre o mal e unha revisión do fenómeno de Romasanta, coñecido como o lobishome de Allariz ou o Sacaúntos. Nel conflúe a maldade que nace dun ambiente opresivo e dunha pobreza física que poucas veces se comprende se non se vive. O autor pretende revisitar este mito dende unha nova ollada e para o que tivo que indagar en moitas fontes documentais grazas ás cales foi quen de meterse de cheo nos posibles pensamentos do asasino. Como xa é habitual no autor vigués, a novela é adictiva e condensa a historia do pasado con outra serie de crimes moi raros e con explicacións semellantes que se cometen no presente nas inmediacións da aldea de Rebordechao. Mentres imos coñecendo esas dúas realidades neses dous tempos, o autor introduce outras temáticas sobre as que verte a reflexión, caso dos incendios que asolan os nosos montes, a pobreza e a violencia (moitas veces unidas), o apego da infancia e a súa influencia na personalidade adulta, a soidade e a opresión que se pode sentir nun sitio que pode non ser o teu.

Son coma glaciares os barcos de aceiro, de Cynthia Menéndez | Galaxia

Contar a revolución non sempre se pode. Pero é moi necesario tamén. Cynthia Menéndez estréase na literatura cunha obra a cabalo entre o poético, o xornalístico e a memoria que narra a loita nos estaleiros de Vigo naqueles anos 90 nos que se produciu a privatización. É unha historia que se somerxe no azul dos monos de traballo e nese mundo que estaba cambiando aos ollos de Pedro, un cativo que logo se fai maior e que ten que convivir co peso doloroso dos recordos. Mentres lía pensei que non sempre é fermoso lembrar, pero que ás veces debémosllo ás persoas que fixeron tanto porque hoxe sexamos quen somos. Moito diso está aquí tamén. É unha obra marabillosa, polo que conta pero sobre todo por como o conta, pois na escrita nótase un gran coidado e un claro estilo propio que bebe de moitas lecturas previas.

Runrún, de Ana Varela | Galaxia

Uxía sente un runrún continuo. A súa cabeza non para. Ese runrún é provocado por ruídos externos, pero sobre todo polo embotamento da súa cabeza, que non desconecta nin un só minuto. Dende a morte dos seus pais de forma precipitada, ten que facerse cargo da súa irmá Aldara, a cal pasa os seus días nun centro de enfermidades mentais. Así é como comeza Runrún, a estrea na novela de Ana Varela, a quen xa coñeciamos da poesía e da súa labor como crítica. Unha entrada na narrativa por todo o alto e cun tema cuxo debate se reivindica e propicia moito hoxe en día: as responsabilidades que temos individual e colectivamente coa nosa familia, amizades, e onde rematan.

Sentado diante da fiestra, de Antonio García Teijeiro | Elvira

O escritor e mestre asómase todos os días á fiestra para observar ese Vigo no que pasa os días. Aí, no ceo e nas rúas ateigadas de ruído, é quen de sacar á luz anaquiños de beleza que comparte todos os domingos no xornal Faro de Vigo e que agora recolle no libro Sentado diante da fiestra. Nel atopamos artigos sobre o poder da literatura e das palabras, a salvación da música, o potencial do fútbol e a necesidade de que a lingua galega teña futuro. Un libro con moita beleza e esperanza, malia que non se agoche o terror do mundo actual, pois o autor é un escritor do seu tempo e, polo tanto, non se ausenta del.

Pernascochas, de Ramón D. Veiga e Blanca Millán | Antela

Pernascochas é unha nena que sempre ten as pernas sucias e cheas de rabuñaduras. Vive nunha casa aburrida cos seus tíos ata que un día recibe a visita dun neno moi especial co que vivirá fermosas aventuras e co que descubrirá a verdadeira amizade. Ramón D. Veiga escribiu unha novela que lembra moito a Pippi e tamén a Heidi, sobre todo porque Pernascochas é unha obra que nos fai felices e nos emociona ata a medula, e máis coas ilustracións de Blanca Millán. Un libro marabilloso que ten o sabor dos veráns eternos e das aventuras e descubertas de Los Cinco.

A pausa. Diario de confinamento, de Ana Moreiras | Aira

A autora ten unha ollada inocente e ao tempo afiada do mundo que habita. É quizais por iso polo que os seus libros ilustrados son tan reais e emotivos. Despois de Madialeva e Xaora, regresa agora con A pausa. Diario do confinamento, no que atopamos retallos debuxados do que foron aqueles primeiros días e semanas do “alarmarzo” e de como os viviron ela, os seus familiares e achegados e os veciños de Lira, onde pasou o confinamento. É un libro para lembrar o importante pero, sobre todo, para reivindicar o que queremos ser.

Eu son o monte, de Sara Guerrero | Euseino

Este libro está escrito coma pequenas esceas que van xerando en nós unha sensación de desacougo continua e cada vez maior. E polo medio, aparecen lóstregos poéticos que alumean e nos fan deternos, como “o meu gato: unha ponte entre dous mundos”. Ou, máis adiante, “acábase a linguaxe. Chego á fronteira”. A autora, sabe moi ben o significado da fronteira, e introduce o termo para expresar que en ningún lugar estamos a salvo. Tampouco nos que cremos elixir. Aparece a precariedade, pois fálase directamente da supervivencia, desa sensación que supón non ter diñeiro nun mundo capitalista. Da imposibilidade. Dese querer ser, pero non poder. Aí seméntase de novo o terror, un terror moi visceral, moi humano. Porque parece que na prensa se empeñan en contarnos testemuños de persoas que deixan a cidade e van ao campo na busca de paz e que alí todo lles vai ben. Non sempre é así. E xa hai tempo tamén que se vén denunciando dende moitos sectores a falta de oportunidades do rural.

Cereixas roubadas, das Comadres das Letras | Alvarellos

A literatura de Luísa Villalta, homenaxeada nas Letras Galegas 2024, é o eixe que acolle as propostas de Cereixas roubadas, un libro que nace do colectivo Comadres das Letras e que inspira versos, relatos e outras creacións coa palabra como aloumiño e reivindicación. É unha obra inspiradora, poliédrica, ideal para petiscar coma as cereixas das pólas das árbores. Nela hai moitas voces que son toda unha descuberta e que darán moito que falar, caso de María Álvarez Landesa ou Carmen Villar.

A pintora, de Lupe Gómez | Medulia

As lembranzas da pintora María Antonia Dans e as da infancia na aldea de Fisteus son os fíos que cosen o poemario d’A pintora de Lupe Gómez. Unha proposta que, como xa é habitual nela, reivindica a loita do rural, as mans frías, o coidado dos animais das cortes pero tamén esoutros rituais de vida lenta nun tempo que xa non é. Lupe Gómez é unha das grandes voces da poesía dos 90 e nas súas creacións destacan a valentía, a dignificación das persoas maiores e dese rural que esmorece pero grazas ao cal somos o que somos hoxe.